Шрифт:
– Миичик, билсэн кэбис, бу Аанчык убайа Чаыл. Чаыл Толбонов.
– Чаыл диэ… Ону мин хайыыбыный? – Мичил тыйыс соустук хардарааччы буолла.
– Эбэм биэрбит аата. Кии аата олоор улахан суолталаах диирэ, – уол, туох да буолбатаын курдук, холкутук эппиэттиир.
– Аанчык ханна баарый? – Миичик иккис ыйытыыта судургу уонна дьикти буолла.
– Эдьиийбит аахха барбыта, сотору кэлиэ, – Чаыл эмиэ туох да буолбатаын курдук хоруйдаата.
– Оччоуна эн манна тугу гына сылдьаын? – Миичик кнлээбит санаатыгар бу тыллар кини уоуттан р да р ллэн тстлэр.
Чаыл эмиэ холку. Арай Маришка ыксаабыт крнээх.
– Балтым аахха кэлбитим, Маринаа кэлбитим. Кннр кэпсэтэ, билсэ.
Ордук тиэх тылларыттан тэбиэирэн, Миичик абарда аай, биллэрдик ргэннэ. сс диэ, кини манна сс… кини Маришкатыгар соруйан, Аанчык суоар, билсэ кэллээ. Ханнык быраабынан, ким этиитинэн, туох клнэн…
– Эс, табыллыбат буоллаа! – диэтэ да Миичик охсуох курдук уолга ттйн кэллэ. Бу крс тугунан тмктэниэ эбитэ буолла? Араллааны соуччу Чаыл Толбонов быаарда. Эппиэт биэрэр санаата суоун крдрн эбэтэр кэлэйбитэ бэрдиттэн, бу киилиин аахсан да диэн диэбитэ эбитэ буолуо, биир хоруй тыла суох тбтн быа илгистэ-илгистэ, хос аанын сэгэтэн, тахсан баран хаалла.
– Куттас! Кус срэх! Кэлимэ манна! Маришка миэнэ, миэнэ эрэ. йдт! – Мичил уол кэнниттэн, араын рэйтэрбит ээлии, хаыытыы хаалла.
– Миичик, уоскуй. Хайдах буоллу? Бт эрэ! Аата срн, – кини кэннигэр уолуйбут, ыксаабыт сааны истэн, Миичик дьэ йднн. Эргиллэн, толору ойбон буола ууламмыт харахтаах Маришкатын крн аына санаата. Ол эрээри кыыс Чаылга киниэхэ кннр табаарыс диэн эппитин санаан, трт атахтаах олоппос дуома турарын тыастаахтык туора хаыйда. Кыыйбыта, абарбыта билигин да ааспатах.
– Маришка, эт эрэ, эн, миэхэ… мин, мин… эйиэхэ кннр… табаарыспын дуо?
Кыыс саарбат. Арай нарын бэйэтэ, кстээх тыалга рдэрбит чэчир маыныы, иээнээн ылла. Миичик Маришка синньигэс тарбахтарын бобо тутан, бэйэтин диэки ыксары тарта.
– Тоо саарбаккын? Эбэтэр ити уолу таптааты дуу? Сыстанаан бэрт срдээххин дии. Эйигин итинник эрэ буолуо дии санаабатаым.
– Эс, хайдах буолаын, Миичик, – кыыс сэниэтэ суохтук харарда, илиитин уолтан ыла сатаата.
– Оччоуна тугу гына олордугут?
– Крбт дуо? Хаартыска кр олорбуппут дии. Туох да кэтэх санаата суох.
– Оччоуна тоо миигин кннр табаарыым диэти? Ама мин эйигин таптаабаппын эбэтэр биир да таптал тылын этэ иликпин дуу?
Маришка этэрим дуу, эппэтим дуу диэн иигэр куутуйаламмыт санаатын р соус сааылаата. Онтон ээ, чэ, синэ биир дии санаат:
– Миичик, бырастыы гын. Ол эрээри бииги сыыаммыт хайдах эрэ… – Маришка хараын кистии туора хайыста.
– Эс, ол аата?.. Мин тугу да йдбтм…
– Эн… дьиэр, куаан уол буолбатаххын, ол эрээри мин эйиэхэ биирдэ эмэ таптал тылларын эппиттээим дуо? Уопсайынан, Миичик, мин эйигин таптаабаппын. Кнтнэн этэбин. Бэйэ да билэ, таайа сылдьар инигин? – кыыс эр санаатын киллэрэн, бг кэ тыын боппуруоу тргэнник быаараары, киниттэн утары ыйытта.
Миичик саарбат. Арай тулата барыта клгрэн, бдгрэн ыларга дылы гынна.
– Оччотугар… барыта албын, сымыйа дуо… Эн бииги сыыаммыт? Мин ыраас тапталым…
– Сымыйа да буолуон сп… Эн улахаа эрэнэр буоллаххына… Мин эйигин хаан да албыннаабатаым… Хара манайгыттан… Аны эн миэхэ кэлимэ. Туох да ыраата, дириии илигинэ. Мин атын уолу таптыыбын… – Маришка бтэик тылларын ииллэр-ииллибэт нэиилэ ыган тааарда.
Миичик эмискэ кыыс илиитин туппутун тл ыыгынна, эмиэ тыына хаайтарда, тахсар ааны былдьаста. Маришка эппит бтэик тыллара сытыы быах кэриэтэ эдэр срэи хайыта сууралаатылар. «Атын уолу таптыыр, атын уолу таптыыр… кээй-кээй», – дии-дии, таптыыр кыыын саата й дуораана буолан, кулгааар срг, ньиргиэрдээх эти буолан ньириийэн чанчыгар ииллэргэ дылы. Тула тт барыта туман курдук бдк-бадык.
Хайдах уопсайын булан, хоугар чопчу киирбитин бэйэтэ да билбэккэ хаалла. Арай Бккэ соуйбут куолаа кинини «уугуннарда».
– Тыый, Миичик, туох буоллу?!
Миичик туох да быаарыы биэрбэккэ дооругар:
– Табахта аал… уонна биир бытыылка буокката, – эрэ диэн бтхтээтэ.
Бккэ доорун хаан да маннык дьннээин трнэн крбтх буолан, туох эрэ брктэ суох быыы буолбутун тута йдт уонна истигэн оолуу биир-биэс тыла суох, сиэбигэр табахтаах сылдьарыттан ороон киитигэр уунна. Киитэ тннгн бордууунатын да арыйбакка, тута исэлээхтик табаын уматтан, исэлээхтик оборбутунан барда. Бу тгээ Бккэ туох эрэ туалааы оорон эрэринии, тргэн лгэрдик тана охсоот, 5-с мааыын диэки кыл тыынынан ыстанна. Миичик хоугар соотоун олорон, табаын буруотугар чачайа-чачайа, йэлээх сааыгар табах буруотун бастакытын эирийбитин, манайгы кстээх таптал абылаыттан хомойбутун, хоргуппутун саныы-саныы, уйа-хайа суох ытыы олордо.
йгэр араас йдммт санаалар киирэллэр: Маришка хайдах да кинини сирэр буолуон табыллыбат. Ама, хайа кыыс кинини сириэхтээий? Урут дэриэбинэтигэр, билигин манна уопсайга, рэнэр да сиригэр, кэрэ ааардар ээр-сэмээр кыастаалларын, кистии-саба сгрйэллэрин эндэппэккэ сэрэйэрэ. Онтун рдктк тутара. Сорохторун сэнии, мыына да крр баар суол. Бэл, сытыы соустара тута билсиэ охсон, киинээ ыыралларын, тапталга билиниилээх сурук бтн суруйалларын ахсааа да киллэрбэтэ. Онтунан холобурданан, уолаттарыгар кииргии тэр гэстээин доотторо эмиэ бэркэ билэллэр.