Vergi sohb?ti t?r?k?m?l?r? d? g?lib catm?sd?. Valid ibn Tarifinin bir nec? atl?s? arxay?nl?qla elat surusunu aparmaq ist?y?nd? Ayna xatun adl? coban arvad? ?rinin comag?n? goturub atlar?n ombas?ndan nec? vurmusdusa, hurkmus heyvanlar ?sg?rl?ri bell?rind?n at?b qacm?sd?lar. Yasl? qad?na ?l qald?rmayan ?sg?rl?r ?lacs?z qal?b geri donmusdul?r.

Ayna xatunun ?ri coban H?mid elat camaat?na yaln?z yerlil?rin bildiyi gizli magaraya toplasmag? taps?rd?. Surul?ri d? c?kib apard?lar. Magara s?ld?r?m qayalarda, gozl? gorunm?z, aglag?lm?z yerd? idi, icin? bir dag s?gard?.

Valid ibn Tarifi axsaya-axsaya geri don?n ?sg?rl?rini gorub, q?z?bind?n onlar? qamc?latd?. Qosunu goturub daglara, t?r?k?m? obalar?na hucum etdi. Yaylalara catanda qosun da, atlar da ?ld?n dusmusdul?r. Cad?rlar?n? qurub bir az dinc?l?nd?n sonra Valid h?r istiqam?td? yuz ?sg?r gond?rib bel? ?mr el?di: “Surul?ri il? bir yerd? t?r?k?m?l?rin ya olusunu, ya da dirisini, tap?b g?tirin!”

Arran qosunu yeddi gun, yeddi gec? butun daglar? ?l?k-v?l?k el?s? d?, t?r?k?m?l?ri gordum dey?n olmad?. H?r?sind? yuz ?sg?r olmaqla on istiqam?td? axtar?s aparan d?st?l?rd?n b?zil?ri hec geri donm?di, qay?danlar is? h?r d?st?d?n uc-dord adam idi ki, onlar da qac?b canlar?n? gucl? qurtarm?sd?lar.

Coban H?mid t?r?k?m? tayfalar?n?n h?r?sind?n bir igid secib gec?l?r magaradan c?x?r, yorulub yatm?s ?sg?rl?ri iri ag?r toppuzbasl? comaqlar? il? oldurur, atlar?n? surub apar?rd?lar. Canlar?n? qurtarmaga cal?san sil-kut olmus ?sg?rl?rin coxu dus?rg?y? g?lib c?xm?r, el? yoldaca qurd-qusa yem olurdular.

Bu gec? coban H?midin h?d?fi Valid ibn Tarifi idi. Gec?nin qaranl?g?nda iyirmi igidl? daglardan dusub, kovs?nl?rin aras?nda, dusm?n ordusu dus?rg?sinin arxas?nda gizl?ndil?r. Cad?rlar?n yan t?r?find? yer? cokmus atlara yax?nlasd?lar, onlar? s?ssizc? qald?r?b, dus?rg?d?n uzaqlasd?rd?lar. Coban H?mid on n?f?rlik d?st? il? geri qay?danda dig?rl?ri atlar? magaraya dogru qovurdular.

H?midin d?st?si s?ssiz-s?mirsiz cad?rlara yax?nlas?r, yatm?s ?sg?rl?r? furs?t verm?d?n bir-birinin ard?nca onlar?n uz-gozun? says?z z?rb?l?r endirirdil?r. Can?n? qurtaran cox az adam qalm?sd?. Valid ibn Tarifini oldurm?dil?r, ?vv?lc? o ki var kot?kl?dil?r, sonra is? c?mi uc n?f?rl? saraya yola sal?b, magaraya c?kildil?r…

Pay-piyada, ?li ?t?yind?n uzun duz?n ?razil?r? qay?dan Tarifini gor?n xalq t?r?k?m?l?rin h?r?k?tind?n ur?kl?nir, art?q qorxmur, h?r yerd? Tarifinin adamlar?n? das-qalaq edib, ita?td?n boyun qac?r?rd?lar. Camaat usyana qalxm?sd?.

Art?q B?rd?d? d? xalq ayaga qalx?b hokmdardan Valid ibn Tarifinin boynunun vurulmas?n? t?l?b edirdi. Ibn M?han?n basqa yolu qalmam?sd?. Xalq? sakitl?sdirm?k ucun s?h?r meydan?nda ham?n?n gozu qabag?nda yuz secm? ?sg?rin? gost?ris verdi: “Ibn Tarifini tap?b g?tirin, boynu vurulsun!”

Bu ?mrd?n x?b?r tutan Valid ibn Tarifi ?traf?ndak? uc-bes adamla ?rm?niyy?y? qacd?. X?zin?d?n ogurlad?qlar?n? da ozu il? aparmag?n yolunu tapm?sd?. Bu, xalq? daha da q?z?bl?ndirirdi. Ibn M?handan t?l?b edirdil?r ki, biz? silah ver, gedib Validi tap?b g?tir?k.

Ibn M?han cox sevdiyi taxt?n? da bir d?v?y? yukl?yib, soz verdi ki, v?zirinin arxas?nca ozu qosunun bas?nda ged?c?k, onu yerun desiyind?n d? olsa, tap?b g?tir?c?k. Niyy?ti B?rd?d?n uzaqlasmaq, vaxt? udub agsaqqallar? min v?dl? ?l? almaq, yenid?n oz c?nn?t bag?na qay?tmaq idi. Indi Araz sahilin? qosunla yol alark?n ibn M?han art?q ozunu soyub-yamanlamaqdan yorulmusdu. Oz s?hvl?ri uzund?n taxt-tac?n? itirm?siyl? h?l? d? bar?sa bilmirdi. C?x?s yolunu cay? kecib, Harun ?r-R?sid? sozunu catd?rmaq, h?r seyi ibn Tarifinin ustun? ataraq ?fv dil?m?k, x?lif?nin m?rh?m?tin? s?g?nmaqda gorurdu. Araz?n sahilind? cad?rlar qurub bir az dinc?lm?k, cay? s?h?r subhd?n kecm?k q?rar?na g?ldil?r.

– B?xs etdiyin bu c?nn?td?n m?ni m?hrum etm?, ilahi! – s?sini daha cox duyurmaq ucun ozu d? s?maya qald?rd?g? ?ll?rinin arxas?nca dart?naraq yalvar?rd?. – Hokmdar olmag?m s?nin lutfundur. Bu bir mocuz?dir, ilahi, h?r gec? bir huri-m?l?k, h?r gec? bir basqa h?zz… – Sonuncu sozd? s?si q?r?ld?, ild?r?m sur?til? gozunun onund?n kec?n m?nz?r?nin pesmanl?g?ndan ozunu sill?l?yib aglams?nd?, – indi bunlar? itirm?yim? niy? izn verirs?n, ey boyuk Allah?m?! Ols?m d?, bu taxt-tacdan getm?r?m… – yalvar?sdan daha cox umu-kusu edirmis kimi usyankarcas?na s?z?lland?.

?li ibn Isa ibn M?han bu gun ozunu, b?lk? d?, yuz d?f? soymus, t?k qalanda yuz d?f? uzun?, bas?na doy?cl?misdi…

Ibn M?han ozunun bu v?ziyy?t? dusm?sind? ?lbir olub taxt?n? bas?na y?xan v?ziri Validi v? S?msi gunahkar bilirdi. Olcuy? g?lm?y?n bu itkinin qisas? yaln?z olum ola bil?rdi. Xac? M?luma k?nizi S?msi yatag?na g?tirm?yi ?mr etdi. Q?z dunyadan x?b?rsiz kimi h?mis?ki c?ldlikl? tul libas?n?n ipini ac?b ayaqlar? alt?na atd?, sevgi v? ehtirasla hokmdar?na sar?ld?. Ibn M?han?n b?d?ni bir anl?ga ucunsa da, butun q?z?bini qan canag?na donmus gozl?rin? y?g?b S?ms? nifr?tl? baxd?. K?nizinin uzun saclar?n? sag qoluna dolay?b, dodaqlar?n? yerind?n qoparacaqm?s kimi s?hv?tl? iri, kobud dodaqlar? aras?na ald?. Hokmdar q?z?b qar?s?q ehtirasla ona t?cavuz edir, S?msin n?f?sinin az qala k?sildiyini sovq-t?bii il? hiss ets? d?, ?zilmis qururundan dogan nifr?ti ona guc g?lirdi. Q?z h?r t?r?finin agr?s?ndan inild?yir, q?sq?r?rd?. Qurtulmaq ucun cabalayark?n barmaqlar? ibn M?han?n boynuna toxundu. Agl? bas?ndan c?xm?s hokmdar bir an bas?n? c?llad kotuyunun ustund? hiss etdi. Harun ?r-R?sidin onun boynunu vurduracag? gozu onund? canlan?r, ona el? g?lirdi ki, c?llad h?r d?f? baltan? qald?r?b boynunda boyuk bir k?sik yarad?r, amma bas?n? b?d?nind?n ay?ra bilmirdi.