Стейнбек Джон Эрнст
Шрифт:
Мешкавіна крайняй халупкі расхінулася, і адтуль вызірнула жанчына ў брудным старамодным квяцістым капоце. Сівыя валасы, заплеценыя ў коскі, тупы твар, худы і маршчыністы, пад пустымі вачамі — вялікія шэрыя мяшкі, губы бязвольна адвіслыя.
Бацька запытаўся ў яе:
— Можна тут дзе-небудзь стаць на прывал?
Галава знікла. Якую хвіліну за дзяругай было ціха, потым полкі рассунуліся і з халупкі выступіў барадаты чалавек у камізэльцы. Жанчына выглядала з-за яго пляча, але за ім не выйшла.
Барадач сказаў:
— Дабрыдзень, — і яго неспакойныя вочы агледзелі спачатку людзей, кожнага па чарзе, потым грузавік і паклажу.
Бацька сказаў:
— Я вось пытаюся ў вашай жонкі, ці нельга нам дзе-небудзь у вас размясціцца.
Барадач пільна паглядзеў на бацьку, быццам той сказаў нешта дужа мудрагелістае, што патрабуе роздуму.
— Дзе-небудзь размясціцца ў нас? — перапытаў ён.
— Ну так. Ці, можа, тут ёсць гаспадар і трэба спярша схадзіць да яго?
Барадач прыжмурыў у шчылінку адно вока, не зводзячы позірку з бацькі.
— Вы хочаце зрабіць прывал?
Бацька пачаў траціць цярпенне. Сівая жанчына ўсё выглядала з-за дзяругі.
— Пра што ж я кажу, як па-вашаму? — сказаў бацька.
— Што ж, раз захацелі тут стаць, што вас трымае? Я вам не забараняю.
Том зарагатаў:
— Дайшло нарэшце.
Бацька стрымліваў сябе як мог:
— Я толькі хачу ведаць, ці ёсць тут гаспадар. Трэба плаціць ці не?
Барадач выпнуў падбародак:
— Ці ёсць гаспадар?
Бацька адвярнуўся ад яго.
— А халера з ім, — сказаў ён. Галава жанчыны нырнула ў халупку.
Барадач пагрозліва ступіў наперад.
— Ці ёсць гаспадар? — паўтарыў ён. — Хто пасмее выгнаць нас? Не, ты мне скажы.
Том загарадзіў сабой бацьку.
— Ідзі праспіся лепш, — сказаў ён. У барадача адвісла сківіца, і ён памацаў ніжнюю дзясну брудным пальцам. Хвіліну ён прыглядаўся да Тома, па-ранейшаму глыбакадумна і дапытліва, і раптам крута павярнуўся на абцасах і шмыгнуў у халупку ўслед за сівой жанчынай.
Том глянуў на бацьку:
— Што за д'ябальшчына?
Бацька паціснуў плячамі. Ён разглядаў лагер. Перад адной палаткай стаяў стары «б'юік» са знятым капотам. Нейкі малады чалавек прыціраў клапаны і, круцячы корбу, раз-пораз кідаў позірк на грузавік Джоўдаў. Яны заўважылі, што ён цішком пасмейваецца. Калі барадач схаваўся за дзяругай, малады чалавек кінуў працу і падышоў да Джоўдаў.
— Здарова! — павітаўся ён, і яго блакітныя вочы весела бліснулі. — Ну, пазнаёміліся з нашым мэрам?
— Што з ім такое? — запытаўся Том.
Малады чалавек хмыкнуў:
— Ды нічога. Ён такі самы чокнуты, як мы з табой. Можа, трохі горшы, хто ведае.
Бацька сказаў:
— Я толькі спытаўся ў яго, ці можна тут стаць на прывал.
Малады чалавек выцер замасленыя рукі аб штаны.
— Ну, канешне, можна. Чаму ж не? Вы нядаўна сюды прыехалі?
— Ага, — адказаў Том. — Толькі сёння раніцай.
— Першы раз у Гувервілі?
— У якім Гувервілі?
— Ды вось у гэтым самым.
— А-а… — працягнуў Том. — Мы толькі што пад'ехалі.
Уінфілд і Руці вярнуліся, несучы ўдваіх вядро вады.
Маці сказала:
— Давайце раскладвацца. Я зусім знемаглася. Можа, тут адпачнём.
Бацька і дзядзька Джон залезлі на грузавік і пачалі знімаць з яго брызент і матрацы.
Том падышоў да маладога чалавека і пайшоў з ім да машыны, якую той рамантаваў. Шліфавальны станочак ляжаў на блоку, а на вакуумным бачку прымасцілася бляшанка з наждачным саставам. Том запытаўся:
— А што з ім за чорт, з гэтым барадачом?
Малады чалавек узяў сваю корбу і зноў пачаў прыціраць клапан да гнязда.
— З мэрам? А бог яго ведае. Напэўна, ачмурэў.
— Як гэта — ачмурэў?
— Яго, пэўна, палісмены так заганялі, што яшчэ і цяпер у яго ў мазгах кручэнне.
— А нашто ганяць такога?
Малады чалавек адклаў убок корбу і глянуў Тому проста ў вочы.
— А бог іх ведае, — сказаў ён. — Ты толькі што прыехаў. Можа, ты разважыш, у чым тут справа. Адны так гавораць, другія гэтак. Вось пажывеш крыху на адным месцы, а там заявіцца шэрыфскі памагаты і пагоніць цябе далей. — Ён прыпадняў клапан і змазаў гняздо наждачнай масай.