Размаляць з Сашкам я не стала. Няма сэнсу. Пасля смерц Аксанк ён зусм здурне. Пакуль вялося следства, Сашка трыма сябе руках, не скандал. Кал справу закрыл, ён на радасцях сышо у чарговы запой прапа на два тыдн. Яго знайшл на шашы ста кламетрах ад Маховшча. Сашка сядзе на збочыне понай прастрацы, п'яны расхрыстаны. Што з м здарылася як ён тут апынуся, Сашка растлумачыць не змог. Тады яго ледзь не пазбавл бацькоскх право, але Марта зно умяшалася. Яна зяла Лёню пад сваю апеку, а нядбалага брата прыстрола платную наркалагчную клнку. Кал Сашку больш-менш прывял прытомнасць, Марта сур'ёзна з м пагаварыла. Сваю сястру Сашка, вдаць, пабойвася, бо выйшашы з клнк, ён неяк прыцх, узяся за розум. Ён нават зарэгстравася ндывдуальным прадпрымальнкам прыняся рабць пад заказ садовую мэблю. У яго з'явлся заказчык, справы пайшл гору. Пратрымася ён, аднак, нядога. Праз пагода Сашка зно 'сарвася', напся хлам разам з двума сабутэльнкам - нейкм заезджым малойчыкам - адправся на мясцовыя моглк... Галаву праветрыць, у хаце тлумна, тлумачы ён потым млцыянтам. Не, ён не ведае, чаму дванаццаць надмаглля аказался разбтым перакуленым. Яны ж старыя, недагледжаныя, пэна, сам пал. наогул 'кал мы прыйшл, яно жо было так'. Куды падзелся сабутэльнк, ён таксама не ведае. 'На досвтку сабрался ды пайшл, я спа ужо'. Потым прыехала Марта Ялевч, ад Сашк адчаплся. Ён зно аказася 'н пры чым', нават штрафу не спагнал.

Пасля гэтага здарэння махачане зненавдзел Сашку канчаткова, з м перастал размаляць. Зрэшты, яму было пляваць. Сашка вё вельм адасоблены лад жыцця амаль н з км не камункава, апроч некалькх мясцовых забулдыг. Прадпрымальнцтва сваё ён закну - надакучыла. Запо яго цяпер здарался рэгулярна. Аксанк больш не было, нхто яго не кантралява, ён мог рабць усё, што захоча. Наступствы яго не палохал - усё рона сястрычка выручыць. Яна, дарэчы, неяк паспрабавала ладкаваць Сашку да сябе на аграсядзбу рознарабочым. Але Сашка там не затрымася - Марта яго вытурыла, бо ён пача папросту абкрадваць клента, якя гасцявал на сядзбе. Сам Сашка стався да гэтага легкадумна: 'Запазычы тое-сёе, што? У х грошай куры не клююць, нчога, не збяднеюць!' Аднак, накольк мне вядома, скандал там выйша грунтоны, бо кра ён не тольк грошы, але таксама...

– Рэчыва!
– казала баба Надзя.
– Сашка, дурань, рэчыва х спёр, вось яго турнул.

Рэчыва - гэта так адмысловы вядзьмарск парашок, сур'ёзна, з веданнем справы, тлумачыла баба Надзя. Марта-Ялевчыха трымае яго сябе на сядзбе для 'шабаса'. А сядзба яе для 'каншпрацы', там насамрэч праклятае месца накшталт Лысай гары, туды 'чарнакнжнк' з усяго свету з'язджаюцца ладзяць блюзнерствы. З х Марта грошай не бярэ, ёй золата чорт з пекла цягае. Марта - вядзьмарка. мац ейная вядзьмарыла, бабка, прабабка. Мар'янка, дачка Ялевчых, хоць маладая, а жо вядзьмарка. У х гэта па жаночай лн перадаецца.

– А мужык хнм родзе дурныя се, папсаваныя, - па-змонцку шаптала баба Надзя, папраляючы квятчастую хустку.
– Лёнька малы таксама папсаваны. Гэта праклён так, плата д'яблу!..

У гэтых балачках прысутнчала зерне сцны. Можна было зрабць здагадку, што на аграсядзбе збраюцца - не 'чарнакнжнк', канечне, а звычайныя алгарх. Прыязджаюць разам са свам каханкам ды чыняюць каканавыя орг. Вось вам 'рэчыва'. Кал гэта прада, то Сашка з Мартай павязаныя намёртва. Сашка занадта многа ведае, сястрычка плацць яму за мачанне. Што ж, тады сё ясна. Зразумела, чаму Марта даруе брату се яго выбрык, дасылае Сашку грошы, якя той спрана прапвае. Рэчыва...

Мая непрыязнасць да Сашк распасюджвалася на яго сына Лёню, хаця я разумела, што дзця н чым не внаватае. Падчас Сашкавых запоя Лёня збяга з дому дзе-небудзь хавася, пакуль татка не працверазее. Кольк разо ён усё-тк трапля бацьку пад гарачую руку прыходз у школу сняках. Усе гэта ведал, ды хба дас тут рады? У Сашк ж такя заступнк, паспрабуй тольк паскардзцца - адразу парашок сатруць, з'ядуць з граззю... Аднойчы Сашка нават паласну Лёню нажом, бо з п'яных вачэй яму пачало трызнцца, быццам Лёня не яго сын, а пасланец пекла, прыйшо па яго душачку.

– Дзядзька Саша яго хаце у шыю пырнуць, але Лёня руку паспе падставць. А дзядзька Саша потым сказа, што Лёня сам паранся, з ровара па, - гаварыла Алеся так нязмушана, быццам распавядала пра чарговую серыю свах упадабаных 'Смяшарыка'. У мяне ж валасы на галаве варушылся ад жаху, я не ведала, як яе абаранць, як пераканаць трымацца далей ад гэтых Ялевча, ад усёй х звар'яцелай сямейк.

2.

Развязка гэтай гсторы атрымалася нагэтульк дзкай, што нават цяпер успамны аб ёй прымушаюць мяне скаланацца, нейкая частка маёй свядомасц адмаляецца верыць, што сё гэта адбылося на самай справе, а не было трызненнем або жахлвай мрояй. Таксама я павнна сказаць, што сёння мне страшна сорамна за сваю былую чэрствасць маладушнасць... Але, зно-тк, давайце па парадку.

Той восеньск вечар бы самы звычайны. Я шла дадому, сумленна адпрацавашы свае рэгламентаваныя 8 гадзн, абедзвюх руках цягнула важкя торбы - заскочыла па дарозе гастраном на сезонны рынак. Ранак выдася пахмурны, пасля абеду луп абложны дождж, а я як на лха не захапла парасон сядзела на службе кслым настро, прадчуваючы, што прамокну да нтк па дарозе дадому. Але на шчасце, пад вечар дождж пераста, засвяцла скупое кастрычнцкае сонца. З прамытых нябёса веяла спакоем прахалодай, пасюль блшчал лужыны, мокры асфальт пах дажджом морам, а жоклае лсце - ванллю. Настрой мой значна палепша. Я крочыла павольна, дыхаючы на поныя грудз падсталяючы твар восеньскаму астыламу сонцу. Я сё яшчэ здольная атрымлваць асалоду ад жыцця, не гледзячы на тое, што я нядачнца, у мяне няма н мужа, н ато, у руках у мяне цяжкя клунк. Усё добра, жыццё цудонае.

Ля пад'езда свайго дома я гледзела Алесю Лёню. Урок школе дано скончылся, яны, як часта бывала, гулял двары. Тольк гэтым разам гульня была дзная - яны абое стаял пасярод велзарнай бруднай лужыны. Па шчыкалатк вадзе. Балазе Алеська была гумовых боцках, хаця з ранцы я адправла яе школу восеньскх чаравчках. Малайчынка, зайшла дадому пераабулася. Яна мяне наогул самастойнае дзця. Лёня бы у старых красоках, якя даверху насёрбался вады, але ён не зважа. Ненармальны. Дзец стаял гразкай вадзе, як тыя чапл балоце, пльна разглядал нешта сябе пад нагам. Мяне яны не заважал. Падышошы блжэй, я бачыла лужыне здохлую кошку. Мяркуючы па см, яна валялася тут ужо дано, мабыць, з ранку, а можа, з учарашняга дня. Адубелае цельца было ненатуральна выгнута аблеплена карычневай граззю, злплая посць стаяла тарчма. Пэна, машына пераехала, падумала я. адразу ж абурылася нядбайнасц нашых камунальных служба. куды тольк глядзяць дворнк? ЖЭС? Няжо нхто не стане прыбраць адсюль гэты рассаднк нфекцы?..