Вандронк

– Йорхас. Чуеш, Йорхас?

– Чаго?

– Ведаеш, я дано хаце спытаць...

– Ну?

Памва-Хлуск абтрос кален ад крошак прызняшыся з задняга сядзення, абапёрся аб крэсла шафёра, у якм сядзе Вэл Йорхас. Правая рука рамейца ляжала на стырне, далонь левай ён прыцска да скрон. Матор бы выключаны, але печка працавала, у салоне было горача, як у лазн, мабыць, ад спёк духаты галава яго разбольвалася сё мацней. Скрывшыся, ён зрну на сваё адлюстраванне ветравым шкле - бледная, змардаваная фзяномя са шматдзённым шчацннем. У машыне было цёмна - лямпа нутранага асвятлення не працавала, тольк перад крэслам шафёра цьмяна мгцела панэль кравання, гэтым няпэным святле фзяномя здавалася зялёнай, як у хадзячага мерцвяка з мясцовых легенд. Ачмурэць. Такога адхадняку з м яшчэ не здарался. Два дн ж прайшло, павнна жо адпусцць. Чортава зелле ...

– Слухай, Йорхас, вось людз кажуць, - сказа Памва, пражавашы кавалак.
– Людз кажуць, быццам у Царгорадзе, на самай галонай плошчы, акурат насупроць Цытадэл, з неба ланцуг звсае. Адзн яго канец дакранаецца маставой, а друг за аблокам знкае. па гэтым ланцугу нбыта можна скараскацца напрост у Царства Божае. Кажуць, ужо многя спрабавал. прасталюднк, мператары, нават Арцыпастыры некаторыя. Але нхто яшчэ не здоле узысц да Госпада Вышняга. Усе як адзн узбраюцца дзесьц да сярэдзны, а потым зрываюцца нз ды разбваюцца ляпёху. Слухай, гэта прада?

Рамеец змгну. Потым, азрнушыся, паглядзе на рудавалосага семгальца, як, усмхаючыся, навса у яго над плячом, як малады цканы гуль над нацом.

– Што яшчэ за трызненне? Няма там някх ланцуго, - сказа рамеец хрыплым голасам.

– А-а-а...я так дума, - расчаравана працягну Памва-Хлуск зно адкнуся на задняе сядзенне.

– Гэта сё, што ты хаце спытаць?
– пацкався Вэл Йорхас.

Семгалец паматля галавой.

– Не сё. Кольк трэба заплацць дзяжурнаму, каб ён прапусц мяне за шлагбам?

– Многа, Памва. Такх грошай у мяне зараз няма. Дый у любым выпадку цывльных яны не прапусцяць.

Грошай сапрады заставалася абрэз. Напярэдадн, уцякаючы з Асменя, ён рвану напрост у Разлог, у мястэчка Зацемь, што пад Вльскам. Там асабняку за высачэзнай каменнай сцяной жы Мрка Шэлег. Сябар не сябар, але, ва сякм выпадку, чалавек, якому можна давяраць. У Зацемь уцякач прыбы перад свтаннем. Мрка яшчэ дрых, але даведашыся пра взцёра, тут жа падняся з ложка. Гаспадар асабняка - панаваты, дабрадушны на выгляд мужчына сярэднх гадо з жытнм вусам вачыма валошкавага колеру - выйша у гасцёню, апрануты падшываны халат хатня туфл. Вэл Йорхас з ходу шпурну на стол пачак асгнацый , трох блытаючыся, абмалява стуацыю. Мрка Шэлег выслуха яго вельм важлва. Потым, падняшы руку з адагнутым казальным сярэднм пальцам, коратка прамов:

– Два дн.

Зразумела, што на гэтыя два дн цекачу лепш залегчы на дно. Мрка нават прапанава перакантавацца ягоным асабняку - сюды дакладна нхто не сунецца з праверкам. Вэл Йорхас задумася. Прапанова была слушнай. Ужо хто-хто, а Мрка Шэлег яго не здасць. На Мрку яго такя кампраматы, што мама не гаруй. Здасць Йорхаса - пойдуць па этапе абодва, Мрка гэта цудона разумее.

У Зацем, аднак, ён не застася. Паеха у Лемар, убайдосшы весь дзень на дарогу. Дабрася кружным шляхам, аб'язджаючы пасты жандара. Спынся ён тольк раз ля прыдарожнай крамк, каб закупцца правзяй - праснакам, хлебам, вэнджанай рыбай вяленай садавнай. Да Лемара ён дабрася жо прыцемках. Лту малога ён знайшо каля ахонай зоны. Яны стаял ля загароды - разгубленыя, сснелыя ад холаду стомленасц. не ешы жо каторы дзень. Свае внток яны прыхавал яры за пару мль адсюль, а нашык з крыжам-васьмрогам прадбачлва знял. Цяпер нхто бы не гледзе у х двух пастанца. Звычайныя валацуг, што натопам цягаюцца па дарогах мперы... Усё, што ён мог для х зрабць, гэта адвесц х да машыны даць м паесц, нарэшце. Потым Лта пайшла да лагера гандляро, купць брыкетнага чаю. Да х ужо выстралася велзарная чарга за гарачай гарбатай правянтам. Гандаль шо бойка. От жа, хтразроблены народзец. Такя ндзе не прападуць...

'Госпад Усявышн, што я наогул тут раблю?' - пытася ён у сябе. Ладна, два дн. Тольк два дн, ён вольны, як вецер. Мрка падрыхтуе дакументы - сё, бывай, мперыя. Спачатку на паветраным карабл да Нра, пасля на перакладных да Снары, гарадка на самай ускране мперы. А потым па рэйкавай дарозе - праз ксайлахскя стэпы - Тхаа-Зун, адну з кантынентальных дзяржа на паднёвым усходзе. Тхаа-Зун ён памята цьмяна. Быва ён там тольк адзн раз, у дзяцнстве. Бацька, зямля яму пухам, ездз туды па гандлёвых справах. Усё, што запомнлася яму тады, гэта квадратныя, абмазаныя белай глнай домк з пляскатым дахам, зараснк айвы рассохлая зямля з глыбокм расколнам, з якх час ад часу выпазал здаравенныя мядзведк дажынёю палокця. Тхаа-Зун. Трэ было матануць туды адразу пасля амнсты. Дурню ясна, што тут, мперы, яму нчога не свецць. Кайданнк...

– Йорхас, што цябе з вачам?
– спыта раптам Памва.

– А што?
– вымав ён з лёгкм спалохам, утаропшыся на сваё адлюстраванне ветравым шкле

– Йорхас, я бачы вашых памерлых. Ну, ты разумееш. У х вочы такя... Як быццам каляровыя шкельцы ставл. Вось як у цябе зараз. Можа, ты памёр ужо, Йорхас? Скажы, ты прада не прывд?

– А халера яго ведае. Можа, памёр, - сказа той, разглядваючы сваё адлюстраванне.
– Вочак вунь таксама памёр, а з парабелума садзць лепш за мяне.

– Йорхас, ты парадку?
– спагадлва спыта семгалец.

– Памва, я жо дванаццаць гадо не парадку!

– Можа, мы лепш пойдзем?
– спыта Памва пасунуся да выхаду.

– Ды сядз жо, - стомлена сказа рамеец.
– Не балабонь тольк, ладна? так у галаве звнць.

Паразважашы трох, Памва суну руку кшэнь кажуха, даста адтуль карэньчык аеру працягну яго рамейцу.

– Вось, вазьм. Можа, палягчэе.

– Гэта што?

– Аер балотны. Ды не бойся, не атруцшся. Я сам яго е.

Звонку пад нечым крокам зарыпе снег, потым у бакавое шкло пастукал.