Увесь дзень чакаў Глушак моманту, каб зноў пачаць трудную гаворку. Толькі пасля абеду, калі Яўхім, прытуліўшыся да вушака, закурыў цыгарку, паблажліва пусціў струменьчык сіняга дыму, стары адчуў, што можна пачаць.

— Дзе чобаты хромавыя? — спытаў стрымана, нібы зусім спакойна. Упіўся вачыма ў сына.

Яўхім брывом не варухнуў. Быццам чакаў. Пусціў спакойна яшчэ струменьчык дыму.

— Дзе булі, там няма. Прадаў…

— Прадаў… Каму ето?

Яўхім пусціў яшчэ струменьчык дыму.

— А не ўсё адно — каму?

— Грошы палучыў? — не адступіў Глушак. Позірк зноў павастрэў.

— Палучыў.

— Сколькі ўзяў?

— Сколькі можно було, столькі ўзяў…

— А ўсё-такі — сколькі?

— Небагато. Ды і, сказаць, нямало…

— Дзе яны, твае грошы?

— Каторыя — пры мне, — Яўхім гаварыў так, нібы здзекаваўся, — а каторыя — спажыў…

Глушака затрэсла ад гневу.

— І пінжак — спажыў?!

Яўхім перастаў дыміць. Узняўся, сказаў супакойліва:

— Тато, не трэба так…

Але стары не мог ужо спыніцца:

— Скора ўсе спажывеш! Усе на гарэлку распетрыш!.. Усе дабро!..

Яўхім зірнуў на яго нявесела, як бы са шкадаваннем. Як на малога, што назаляе неразумна.

— Нашто ето ўсе, тато… Ці вы — дзіця, не бачыце нічого?

— Ты — бачыш!.. Засляпіў вочы гарэлкай!

— Ад таго, тато, і засляпіў, што бачу ўсё…

Яўхім гаварыў вельмі шчыра і з вялікім хваляваннем, і старому гэта перадалося. Адчуў балючую праўду сынавых слоў, разгублена, больш з-за абавязку, папракнуў:

— Цераз нейкую галадранку свету не бачыць!

— Тато, не чапайце ето, — папрасіў ён лагодна. Дадаў разважліва: — Не ў адным етым — бяда. — Глушак пачуў злавеснае, калі Яўхім сказаў: — Ето мы перажывём! — Ён не скончыў, але ў тым нясказаным стары адчуў: ёсць большае, горшае! Яўхім не даў старому весці спрэчку далей, папрасіў: — Пагаворым пра ето пазней. Нешто трудно зразу пасля абеду…

Ён выйшаў, і неўзабаве стары пачуў, як у суседняй палавіне рыпнуў ложак.

Увечары Яўхім прыйшоў зноў. Калі сёрбалі боршч, у хату ўваліўся Пракоп Лясун, буркнуў: «Добры вечар у хату», падзякаваўшы, як заведзена, на абавязковае запрашэнне за стол, глыбай апусціўся на канапу. Павячэраўшы, Яўхім не захапаўся, як звычайна; абапершыся аб вушак, задуменна задыміў цыгаркаю. Быццам толькі што перарвалі дзённую гаворку, сказаў старому:

— Жыць, тато, усе адно не дадуць…

Стары таксама лагодна і павучальна запярэчыў:

— Дадуць не дадуць, а дзяржацца трэба.

— А як я не магу! Харакцер у мяне гарачы, знаеце ж!

— Харакцер дзяржаць трэба! Не распускаць.

— А як не ўмею я!

Стары, спасцярожліва паглядваючы на Лесуна, стрымана і цвёрда заявіў:

— Трэба ўмець! Цяперашнім светам усяму трэба навучыцца!

— А я от не ўмею!

— Трэба ўмець!

Яўхім не адказаў. Дыміў цыгаркаю, думаў пра нешта. Дакурыў, кінуў пад ногі, расцёр апоркам, моцна, злосна. Тады загаварыў гарачкавата, як пра набалелае:

— Робіш на некаго! Як парабак!.. Робіш, а ён — жаба — прыйдзе ды вычысціць пад мятлу! Як бы ето не тваё, а яго! Камандуе ўсякае, а ты слова не скажы!.. Ей-бо. — З лютай шчырасцю, з той раптоўнай, няўтрымнай адвагай, якой заўсёды апасаўся стары, прадказаў: — Не ручаюся: стукну я калі-небудзь етаго Дамецікаваго! Стукну так, што свінячае папрэ з яго! Ей-бо! Рукі даўно чэшуцца!

Стары кінуў позірк на Пракопа, недавольна папракнуў:

— Пляцеш усякае!.. Чалавек падумае: і праўда…

— Праўда, тато! — не хацеў нічога разумець Яўхім. — Стукну! Цярпення ўжэ няма!

— Не балбачы! Здурнеў саўсім!

Яўхім быццам і не чуў старога.

— Толькі от вас ды матку шкода, дак і дзяржуся. А так — даўно б!

— Здурнеў саўсім! — закруціў Глушак галавой, пазіраючы дружбацкі на Лесуна, як бы просячы не браць сур'ёзна.

Пракоп слухаў Яўхіма панура, усхвалявана.

Яўхім неспадзеўкі весела варухнуў плячыма, закінуў рукі за галаву.